Quy trình lắp đặt tay nâng trong nhà máy (chuẩn thực tế & tiêu chuẩn an toàn)

Một tay nâng trợ lực tốt không tự nhiên mà vận hành mượt. Nó cần được đặt đúng chỗ, gắn đúng kết cấu, cân bằng đúng tải và phù hợp với thao tác thực tế của người dùng. Đó là lý do cách lắp tay nâng trợ lực cần được thực hiện kỹ và đúng chuẩn.

Trong bài viết này, Vietmani sẽ hướng dẫn từng bước trong cách lắp tay nâng trong nhà máy, dựa trên kinh nghiệm thực tế và các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi. Cùng bắt đầu ngay!

Bước 1 – Khảo sát hiện trường lắp đặt

Nếu chỉ nhìn qua bằng mắt, đo đạc vài thông số cơ bản rồi tiến hành lắp đặt ngay, rất dễ để đạt tới kết quả là thiết bị vận hành không đạt hiệu suất như mong muốn. Chính vì vậy, việc khảo sát hiện trường một cách kỹ càng là việc làm cực kỳ cần thiết.

Dưới đây là 3 checklist khảo sát cơ bản mà bạn cần phải thực hiện:

Khảo sát kết cấu nền hoặc trần

Nếu sử dụng tay nâng gắn sàn, bạn cần phải xem xét đến:

• Độ dày và chất lượng bê tông
• Vị trí cốt thép, ống ngầm
• Khả năng chịu mô-men khi tay vươn xa

Với tay nâng treo trần, thì cần xem xét về:

• Khả năng chịu tải động trong thời gian dài của hệ thống dầm
• Độ bền của hệ thống đường ray, đảm bảo không bị võng trong quá trình sử dụng

Khảo sát không gian làm việc

• Bán kính thao tác thực tế cần đạt được
• Các vật cản xung quanh máy: máy móc, băng tải, đèn, ống gió
• Lối di chuyển của công nhân xung quanh

Khảo sát thao tác con người

Vì tay nâng trợ lực là lắp cho con người sử dụng, nên nó là công tác quan trọng nhất trong khâu khảo sát.

• Vị trí công nhân đứng khi thực hiện thao tác nâng - hạ
• Tần suất nâng - hạ thực hiện mỗi ca
• Các tư thế vận động khác nếu có: xoay người, với tay,...

Mặc dù một buổi khảo sát kỹ có thể khiến bạn mất thêm vài giờ, nhưng nó giúp bạn tránh được nhiều năm vận hành mệt mỏi và rủi ro an toàn về sau.

Bước 2 – Chọn cấu hình lắp đặt phù hợp

Sau khi khảo sát xong hiện trường, các kỹ sư sẽ tiến hành họp, nghiên cứu và lên phương án thiết kế tay nâng trợ lực và kiểu đồ gá phù hợp.

Bước này không phải là chọn model, mà là xác định cấu hình lắp đặt đúng cho không gian và con người.

Chọn kiểu lắp đặt: gắn sàn, treo trần hay di động

• Gắn sàn (cột đứng) phù hợp khi sàn đủ dày, cần độ ổn định cao và thao tác lặp lại tại một vị trí.
• Treo trần / ray chạy giúp giải phóng mặt sàn, phù hợp dây chuyền dài nhưng đòi hỏi kết cấu mái đủ cứng.
• Đế di động linh hoạt, nhưng chỉ an toàn khi mặt sàn phẳng và tải không quá lớn.

Mỗi kiểu lắp đặt sẽ có yêu cầu khác nhau về nền móng, kết cấu và an toàn, nên không thể chọn tùy tiện mà cần phải được tính toán và xem xét kỹ lưỡng.

Xác định bán kính làm việc và hành trình nâng

• Bán kính tay vươn càng lớn thì mô-men tác động lên chân đế hoặc trần càng cao.
• Hành trình nâng phải đủ cho thao tác, nhưng không dư thừa gây cồng kềnh.

Vì vậy cần thiết kế tay nâng trợ lực có tầm làm việc phù hợp để công nhận thuận tiện trong thao tác, qua đó mang lại hiệu suất làm việc tối đa.

Chọn cơ chế trợ lực và đồ gá

• Khí nén, điện hay thuỷ lực phải phù hợp với hạ tầng sẵn có.
• Đồ gá cần được thiết kế theo sản phẩm thực tế, không dùng giải pháp một cho tất cả.

Nếu bước khảo sát giúp bạn hiểu nhà máy, thì bước xác định cấu hình giúp tay nâng trở thành một phần của quy trình sản xuất, chứ không phải một thiết bị đặt vào cho có.

Bước 3 – Chuẩn bị mặt bằng & hạ tầng kỹ thuật

Sau khi đã có được một giải pháp tay nâng trợ lực phù hợp, tốt, thì khâu tiếp theo là chuẩn bị mặt bằng để có thể bắt đầu thi công, lắp đặt. Các công việc cần chuẩn bị bao gồm:

Chuẩn bị nền móng hoặc kết cấu treo

Với tay nâng gắn sàn, cần đảm bảo:

• Sàn bê tông đủ dày và đủ cứng để chịu tải động lâu dài
• Vị trí khoan bu lông không trúng cốt thép, ống nước hay cáp điện ngầm
• Bề mặt sàn phẳng, không bị nứt hoặc bong tróc

Với tay nâng treo trần:

• Dầm, xà gồ phải được kiểm tra khả năng chịu tải thực tế
• Có phương án gia cố nếu kết cấu hiện hữu không đáp ứng
• Xác định rõ điểm treo, khoảng cách treo và độ võng cho phép

Chuẩn bị nguồn năng lượng

• Khí nén: áp suất ổn định, khí sạch và khô, tránh hơi nước gây kẹt van
• Điện: nguồn cấp phù hợp, tiếp địa an toàn, không đi dây tạm
• Đường ống và dây dẫn phải được bố trí gọn, không cản trở thao tác

Chuẩn bị khu vực thi công an toàn

• Khoanh vùng lắp đặt rõ ràng
• Treo biển cảnh báo, hạn chế người không liên quan di chuyển, hoạt động trong khu vực
• Đảm bảo đầy đủ trang bị bảo hộ cho đội lắp đặt

Bước 4 – Lắp đặt cơ khí tay nâng trợ lực

Đến bước này, mọi bản vẽ và tính toán bắt đầu được đưa ra hiện trường. Và cũng từ đây, sẽ quyết định tay nâng có êm, có trôi, có làm công nhân mệt hay không.

Quá trình lắp đặt các chi tiết cơ khí được thực hiện như sau:

Lắp chân đế và hệ bu lông neo

• Định vị chính xác vị trí chân đế theo bản vẽ khảo sát
• Khoan lỗ đúng đường kính, đúng chiều sâu
• Vệ sinh lỗ khoan sạch hoàn toàn trước khi cấy bu lông
• Siết bu lông theo đúng mô-men, không siết bằng cảm giác

Cân chỉnh độ thẳng và độ phẳng

• Trục tay nâng phải thẳng tuyệt đối so với mặt sàn
• Dùng nivo hoặc thiết bị đo chính xác để kiểm tra
• Chêm shim và cân chỉnh trước khi siết chặt cuối cùng

Lắp ráp thân tay và các khớp chuyển động

• Lắp theo đúng trình tự từ trụ chính đến tay đòn
• Bôi trơn đầy đủ tại các khớp
• Tránh va đập mạnh làm biến dạng hoặc xước bề mặt làm việc

Đảm bảo mỗi khớp tay phải quay nhẹ, đều và không bị sượng. Nếu khớp cứng ngay từ lúc lắp, vận hành sau này sẽ không bao giờ nhẹ tay được.

Bước 5 – Kết nối hệ thống trợ lực & an toàn

Kết nối các hệ thống trợ lực và an toàn là bước này quyết định tay nâng trợ lực có thực sự nhẹ – an toàn – dễ điều khiển khi đưa vào sử dụng.

Trình tự thực hiện chuẩn như sau:

Kết nối hệ thống trợ lực

Với tay nâng dùng khí nén:

• Đấu nối đường khí đúng chiều, đúng áp suất làm việc
• Lắp bộ xử lý khí (lọc – điều áp) ở vị trí dễ quan sát và bảo dưỡng
• Kiểm tra rò rỉ tại tất cả các điểm nối

Áp suất quá thấp khiến tay nâng yếu và khó cân bằng, nhưng áp suất quá cao lại làm thao tác gắt và tiềm ẩn rủi ro an toàn.

Với tay nâng dùng điện hoặc hệ lai:

• Kiểm tra nguồn cấp ổn định
• Đảm bảo tiếp địa an toàn
• Dây dẫn gọn gàng, không căng kéo khi tay nâng xoay hoặc vươn

Cài đặt và cân chỉnh lực trợ lực

• Điều chỉnh lực nâng theo trọng lượng thực tế của tải, không theo thông số lý thuyết
• Thử ở nhiều độ cao khác nhau để đảm bảo tay nâng không tự trôi
• Kiểm tra khả năng dừng ở bất kỳ vị trí nào trong không gian

Kiểm tra các cơ chế an toàn

• Hệ thống chống rơi khi mất nguồn
• Cơ chế giữ tải khi dừng đột ngột
• Ngăn việc nhả tải khi vật còn đang treo

Những chi tiết này thường không gây chú ý khi lắp, nhưng lại là thứ cứu người trong các tình huống sự cố.

Bước 6 – Chạy thử & kiểm định theo tiêu chuẩn

Sau khi lắp xong cơ khí và kết nối hệ trợ lực, đừng vội đưa tay nâng vào sản xuất ngay. Bước chạy thử và hiệu chỉnh là khoảng đệm an toàn cần thiết để phát hiện những sai lệch nhỏ trước khi chúng trở thành rủi ro lớn trong vận hành hàng ngày.

Chạy thử không tải

• Vận hành tay nâng ở toàn bộ biên độ làm việc
• Kiểm tra chuyển động nâng – hạ – xoay – vươn tay
• Quan sát độ êm, độ trễ và khả năng dừng ở từng vị trí

Nếu tay nâng đã giật, kẹt hoặc phát tiếng bất thường khi chưa có tải, chắc chắn khi mang tải sẽ còn tệ hơn.

Chạy thử có tải thực tế

• Gắn tải đúng với trọng lượng làm việc
• Thử thao tác như công nhân sẽ làm trong ca sản xuất
• Quan sát hiện tượng trôi tay, lệch hướng hoặc rung nhẹ

Đây là lúc những lỗi nhỏ trong cân chỉnh bắt đầu lộ rõ, đặc biệt là ở các vị trí vươn xa hoặc nâng cao.

Hiệu chỉnh tinh

• Điều chỉnh lại áp suất, lực cân bằng nếu cần
• Căn chỉnh tốc độ nâng hạ cho phù hợp thao tác người dùng
• Đảm bảo tay nâng dừng lại chứ không bị trôi chậm

Kiểm tra các tình huống an toàn

• Mô phỏng mất nguồn (khí hoặc điện)
• Kiểm tra phản ứng của hệ chống rơi
• Đảm bảo tải không rơi tự do trong mọi kịch bản

Bước 6 không tạo ra thêm tính năng mới cho tay nâng, nhưng nó bảo vệ con người và thiết bị trong suốt vòng đời vận hành. Một buổi chạy thử kỹ lưỡng luôn rẻ hơn rất nhiều so với việc dừng dây chuyền để sửa sai về sau.

Bước 7 – Đào tạo vận hành & bàn giao

Lắp đặt xong, chạy thử đạt yêu cầu chưa có nghĩa là dự án đã hoàn thành. Tay nâng chỉ thực sự phát huy giá trị khi con người hiểu và làm chủ được nó. Và đây là lúc những người sẽ làm việc trực tiếp với thiết bị trong tương lai cần được hướng dẫn chi tiết và làm quen với cách vận hành của máy.

Đào tạo người vận hành trực tiếp

Nội dung đào tạo không nên quá dài, nhưng phải đúng trọng tâm:

• Nguyên tắc an toàn cơ bản: không đứng dưới tải, không giật tay nâng
• Cách kẹp và đặt tải đúng tâm
• Trình tự thao tác nâng – di chuyển – hạ
• Những lỗi tuyệt đối không được làm khi vận hành

Sau khi hướng dẫn, kết quả cần đạt được là công nhân thao tác mượt mà, dễ dàng.

Hướng dẫn kiểm tra đầu ca

• Kiểm tra áp suất khí / trạng thái nguồn
• Quan sát ống dẫn, dây cáp, đầu gắp
• Thử nhanh chức năng nâng – hạ và nút dừng khẩn

Thói quen kiểm tra đầu ca giúp phát hiện sớm sự cố nhỏ trước khi chúng trở thành tai nạn lớn.

Bàn giao kỹ thuật và hồ sơ

• Hướng dẫn vận hành và bảo trì cơ bản
• Thông tin tải trọng cho phép
• Biên bản nghiệm thu, chạy thử
• Khuyến nghị lịch kiểm tra định kỳ

Bước 7 là điểm kết nối giữa kỹ thuật và con người. Làm tốt bước này, tay nâng không chỉ là một thiết bị mới trong nhà máy, mà trở thành một công cụ quen thuộc, an toàn và bền bỉ trong từng ca sản xuất.

Kết luận

Quy trình lắp đặt tay nâng trợ lực đúng chuẩn sẽ đảm bảo thiết bị phù hợp với không gian, thao tác và con người sử dụng nó mỗi ngày. Khi từng bước được làm kỹ từ khảo sát, chọn cấu hình, chuẩn bị mặt bằng cho đến chạy thử và đào tạo, tay nâng sẽ phát huy đúng giá trị mà nó được tạo ra.

Liên hệ Vietmani để được hỗ trợ lắp đặt chuyên nghiệp. Hotline: 0931 782 489.