Quy trình kiểm định thiết bị nâng hạ chuẩn tại Việt Nam

Trong môi trường nhà máy, kho vận hay công trình xây dựng, kiểm định thiết bị nâng là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật, nhưng trên thực tế vẫn thường bị xem nhẹ hoặc hiểu chưa đúng. Các thiết bị như cầu trục, pa lăng, xe nâng hàng, vận thăng… đều làm việc với tải trọng lớn, nếu không được kiểm định đầy đủ sẽ tiềm ẩn rủi ro tai nạn và kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý cho doanh nghiệp.

Tại Vietmani, trong quá trình tư vấn và làm việc cùng các nhà máy, chủ thầu và bộ phận an toàn, chúng tôi nhận thấy nhiều câu hỏi lặp lại: thiết bị nào bắt buộc phải kiểm định, bao lâu kiểm định một lần, quy trình kiểm định gồm những bước gì và nếu không kiểm định thì doanh nghiệp có thể bị xử phạt ra sao. Đặc biệt, từ khi Nghị định 12/2022/NĐ-CP có hiệu lực, các chế tài đã nghiêm khắc hơn rất nhiều. Bài viết này được Vietmani tổng hợp nhằm giúp doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng và chủ động kiểm soát rủi ro liên quan đến kiểm định thiết bị nâng.

Kiểm định thiết bị nâng là gì?

Kiểm định thiết bị nâng là hoạt động đánh giá và xác nhận mức độ an toàn kỹ thuật của các thiết bị dùng để nâng, hạ hoặc di chuyển tải trọng trong quá trình làm việc, thông qua việc kiểm tra hồ sơ, kiểm tra hiện trạng và thử nghiệm thực tế theo quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan nhà nước ban hành. Kết quả kiểm định được thể hiện bằng biên bản, giấy chứng nhận và tem kiểm định còn hiệu lực.

Có thể hiểu kiểm định là “lần kiểm tra độc lập cuối cùng” để đảm bảo thiết bị đủ điều kiện an toàn trước khi đưa vào sử dụng hoặc tiếp tục vận hành. Hoạt động này giúp phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn mà quá trình bảo trì thông thường có thể bỏ sót, như nứt mỏi kết cấu, mòn cáp thép, suy giảm hiệu quả phanh hay sai lệch cơ cấu an toàn.

Tuy nhiên doanh nghiệp cần lưu ý, kiểm định không phải là bảo trì (do đơn vị vận hành thực hiện) và cũng không phải nghiệm thu lắp đặt. Đây là yêu cầu bắt buộc về pháp lý, và giấy chứng nhận kiểm định chính là căn cứ quan trọng để chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm an toàn lao động khi có thanh tra hoặc sự cố xảy ra.

Thiết bị nâng nào bắt buộc phải kiểm định?

Theo quy định về an toàn, vệ sinh lao động hiện hành, không phải mọi thiết bị nâng đều phải kiểm định, nhưng tất cả các thiết bị nâng có nguy cơ gây tai nạn nghiêm trọng và nằm trong Danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động thì bắt buộc phải kiểm định kỹ thuật an toàn trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ trong quá trình vận hành.

Từ kinh nghiệm thực tế tại Vietmani, các nhóm thiết bị nâng hạ sau đây thường gặp nhất và bắt buộc phải kiểm định nếu đáp ứng đúng điều kiện kỹ thuật:

1. Cầu trục, cổng trục, bán cổng trục

• Bao gồm cầu trục dầm đơn, dầm đôi, cầu trục treo, cổng trục ngoài trời… tất cả các loại sử dụng động cơ để nâng hạ tải, không phân biệt tải trọng lớn hay nhỏ, đều thuộc diện kiểm định bắt buộc.

2. Cần trục các loại

• Như cần trục tháp, cần trục ô tô, cần trục bánh xích, cần trục chân đế tại cảng. Đây là nhóm thiết bị có mức độ rủi ro cao, bắt buộc kiểm định lần đầu, định kỳ và kiểm định bất thường khi có sửa chữa hoặc sự cố.

3. Pa lăng, tời nâng tải

• Pa lăng điện, pa lăng xích, tời điện
• Có tải trọng nâng từ 1.000 kg (1 tấn) trở lên: Các pa lăng nhỏ dưới ngưỡng này thường không thuộc diện bắt buộc, nhưng Vietmani vẫn khuyến nghị doanh nghiệp kiểm tra an toàn nội bộ định kỳ.

4. Xe nâng hàng sử dụng động cơ

• Xe nâng điện, diesel, gas
• Tải trọng nâng từ 1.000 kg trở lên: Đây là nhóm thiết bị mà nhiều doanh nghiệp hay nhầm lẫn, đặc biệt với xe nâng điện trong kho. Lưu ý: xe nâng tay không thuộc diện bắt buộc kiểm định.

5. Xe nâng người, sàn treo nâng người

• Bao gồm xe nâng người tự hành, sàn treo gondola dùng trong thi công, bảo trì trên cao. Nhóm này bắt buộc kiểm định do liên quan trực tiếp đến an toàn con người.

6. Vận thăng nâng hàng, vận thăng lồng

• Thường sử dụng tại công trình xây dựng, nâng hàng kèm người. Đây là thiết bị có yêu cầu kiểm soát an toàn rất nghiêm ngặt.

7. Thang máy, thang cuốn, băng tải chở người

• Bao gồm thang máy chở hàng, thang máy gia đình, thang cuốn tại trung tâm thương mại, nhà máy.

8. Thiết bị nâng trợ lực và tay máy trợ lực

• Trong những năm gần đây, thiết bị nâng trợ lực và tay máy trợ lực (manipulator, vacuum lifter, arm manipulator…) được nhiều nhà máy lựa chọn để cải thiện ecgonomic, giảm tải cho người lao động. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thiết bị khiến doanh nghiệp dễ nhầm lẫn nhất về nghĩa vụ kiểm định.
• Theo quy định tại Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH, các thiết bị nâng và tay máy trợ lực (Industrial Manipulator) bắt buộc phải kiểm định an toàn nếu vận hành bằng điện hoặc khí nén (bất kể tải trọng), hoặc vận hành hoàn toàn bằng tay có tải trọng từ 1.000kg trở lên. Do phần lớn các tay máy trong công nghiệp hiện nay đều sử dụng động cơ/khí nén và có kết cấu dạng cần trục hoặc pa lăng, chúng thuộc danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; vì vậy, doanh nghiệp buộc phải thực hiện kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng và tái kiểm định định kỳ để đảm bảo tính pháp lý và an toàn vận hành.

Ở các phần tiếp theo, Vietmani sẽ giúp bạn làm rõ căn cứ pháp lý, quy trình kiểm định cụ thể và những rủi ro doanh nghiệp thường gặp khi bỏ sót kiểm định thiết bị nâng.

Khung pháp lý áp dụng cho kiểm định thiết bị nâng

Để thực hiện kiểm định thiết bị nâng đúng và đủ, doanh nghiệp cần nắm rõ hệ thống văn bản pháp lý đang áp dụng, bởi hoạt động kiểm định không dựa trên cảm tính mà được quản lý chặt chẽ theo luật, nghị định, thông tư và quy chuẩn kỹ thuật.

Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015

Đây là văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động kiểm định. Luật quy định rõ:

• Máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ
• Trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp sử dụng thiết bị, không phụ thuộc vào việc thiết bị mua mới hay thuê
• Giấy chứng nhận kiểm định là căn cứ pháp lý quan trọng khi xảy ra sự cố hoặc tranh chấp

Nghị định 44/2016/NĐ-CP và Nghị định 140/2018/NĐ-CP

Hai nghị định này hướng dẫn chi tiết việc triển khai kiểm định trong thực tế:

• Xác lập cơ chế xã hội hóa hoạt động kiểm định
• Quy định điều kiện để một tổ chức được phép cung cấp dịch vụ kiểm định
• Làm rõ trách nhiệm giữa: cơ quan quản lý – tổ chức kiểm định – doanh nghiệp sử dụng thiết bị

Đây là cơ sở để doanh nghiệp lựa chọn đúng đơn vị kiểm định đủ năng lực và được cấp phép.

Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH – Văn bản “xương sống”

Thông tư này ban hành Danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, trong đó nhóm thiết bị nâng chiếm tỷ trọng lớn như:

• Cầu trục, cổng trục
• Pa lăng, tời nâng tải
• Xe nâng hàng, xe nâng người
• Vận thăng, thang máy

Trên thực tế, doanh nghiệp chỉ cần đối chiếu thiết bị của mình với Thông tư 36 là có thể xác định ngay nghĩa vụ kiểm định.

Hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN, TCVN)

Khi tiến hành kiểm định, kiểm định viên phải căn cứ vào các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc, tiêu biểu gồm:

• QCVN 07:2012/BLĐTBXH – An toàn lao động đối với thiết bị nâng
• QCVN 25:2015/BLĐTBXH – An toàn đối với xe nâng hàng sử dụng động cơ
• TCVN 4244:2005 – Thiết bị nâng (thiết kế, chế tạo và kiểm tra kỹ thuật)

Mặc dù TCVN là “tiêu chuẩn”, nhưng khi được viện dẫn trong QCVN thì trở thành bắt buộc áp dụng trong kiểm định.

Nghị định 12/2022/NĐ-CP – Chế tài xử phạt

Đây là văn bản khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu nhìn nhận lại vấn đề kiểm định thiết bị nâng, bởi:

• Mức phạt tăng mạnh so với trước đây
• Có thể bị đình chỉ thiết bị, gián đoạn sản xuất
• Trường hợp nghiêm trọng còn phát sinh trách nhiệm hình sự

Khung pháp lý về kiểm định thiết bị nâng tại Việt Nam hiện nay đã khá đầy đủ và ngày càng siết chặt. Doanh nghiệp không nên tiếp cận kiểm định theo kiểu “đến hạn thì làm”, mà cần xem đây là một phần trong chiến lược quản trị an toàn và tuân thủ pháp luật dài hạn.

=> Xem thêm: Tiêu chuẩn thiết bị nâng hạ tại Việt Nam

Các hình thức kiểm định thiết bị nâng

Trong thực tế vận hành, kiểm định thiết bị nâng không chỉ thực hiện một lần duy nhất, mà được chia thành nhiều hình thức khác nhau, tương ứng với từng giai đoạn trong vòng đời của thiết bị. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng từng hình thức kiểm định sẽ giúp doanh nghiệp tránh vi phạm pháp luật, hạn chế gián đoạn sản xuất và chủ động kiểm soát rủi ro an toàn.

Kiểm định lần đầu

Hình thức này được thực hiện sau khi thiết bị nâng đã lắp đặt hoàn chỉnh và trước khi đưa vào sử dụng chính thức. Kiểm định lần đầu áp dụng cho thiết bị mới, thiết bị đã qua sử dụng nhưng lắp đặt tại vị trí mới, hoặc thiết bị nhập khẩu, mua lại từ đơn vị khác.

Mục đích của kiểm định lần đầu là xác nhận thiết bị được lắp đặt đúng thiết kế, đúng kỹ thuật và đủ điều kiện an toàn để bắt đầu vận hành. Doanh nghiệp cần lưu ý, dù thiết bị còn mới hay chưa từng vận hành, nếu chưa kiểm định lần đầu thì vẫn không được phép sử dụng.

Kiểm định định kỳ

Được thực hiện khi hết thời hạn hiệu lực của lần kiểm định trước đó. Đây là hình thức kiểm định phổ biến nhất trong quá trình vận hành thiết bị nâng. Thông qua kiểm định định kỳ, kiểm định viên đánh giá mức độ xuống cấp của thiết bị sau một thời gian sử dụng, từ đó xác định thiết bị có tiếp tục đủ điều kiện an toàn hay không.

Chu kỳ kiểm định định kỳ phụ thuộc vào loại thiết bị, tuổi thọ, môi trường làm việc và tần suất sử dụng. Với các thiết bị làm việc trong điều kiện bình thường, chu kỳ thường từ một đến hai năm; còn với thiết bị đã sử dụng lâu năm hoặc làm việc trong môi trường khắc nghiệt, thời hạn này có thể được rút ngắn.

Kiểm định bất thường

Đây là hình thức bắt buộc trong các tình huống phát sinh nhưng lại thường bị doanh nghiệp bỏ sót. Kiểm định bất thường phải thực hiện sau khi thiết bị nâng được sửa chữa lớn, cải tạo, nâng cấp, sau khi xảy ra sự cố hoặc tai nạn, hoặc khi thiết bị được thay đổi vị trí lắp đặt.

Ngoài ra, trong một số trường hợp, cơ quan thanh tra hoặc chính doanh nghiệp sử dụng thiết bị cũng có thể yêu cầu thực hiện kiểm định bất thường. Mục tiêu của hình thức này là đánh giá lại toàn bộ mức độ an toàn của thiết bị sau khi có thay đổi kỹ thuật, nhằm đảm bảo thiết bị không tiềm ẩn rủi ro trong quá trình vận hành tiếp theo.

Quy trình kiểm định thiết bị nâng

Quy trình kiểm định thiết bị nâng được thực hiện theo trình tự bắt buộc, mỗi bước đều có ý nghĩa riêng và không thể bỏ qua. Dưới đây là quy trình kiểm định thiết bị nâng chi tiết:

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật

Kiểm định viên bắt đầu bằng việc rà soát toàn bộ hồ sơ, lý lịch thiết bị. Các tài liệu thường được kiểm tra bao gồm hồ sơ kỹ thuật do nhà sản xuất cung cấp, bản vẽ thiết kế và lắp đặt, biên bản nghiệm thu lắp đặt, kết quả kiểm định lần trước (đối với kiểm định định kỳ), cùng sổ theo dõi bảo trì – sửa chữa.

Mục tiêu của bước này là xác định thiết bị có đủ cơ sở pháp lý và kỹ thuật để tiến hành kiểm định hay không, đồng thời giúp kiểm định viên nắm rõ lịch sử vận hành và tình trạng kỹ thuật của thiết bị trước khi kiểm tra thực tế.

Bước 2: Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài

Sau khi hồ sơ đạt yêu cầu, kiểm định viên tiến hành kiểm tra trực quan tại hiện trường. Thiết bị được kiểm tra về kết cấu chịu lực, mối hàn, dầm, cột, móc cẩu, cáp thép, puly, tang cuốn cũng như hệ thống điện hoặc thủy lực.

Ở bước này, các dấu hiệu bất thường như nứt mỏi, cong vênh, mài mòn vượt giới hạn cho phép, rò rỉ dầu hoặc hư hỏng cơ cấu an toàn sẽ được phát hiện. Nếu tồn tại lỗi nghiêm trọng, thiết bị có thể bị yêu cầu khắc phục trước khi tiếp tục các bước tiếp theo.

Bước 3: Thử không tải

Thiết bị nâng được vận hành trong trạng thái không mang tải để kiểm tra khả năng hoạt động của các cơ cấu chuyển động và hệ thống an toàn. Kiểm định viên sẽ cho thiết bị thực hiện đầy đủ các thao tác như nâng – hạ, di chuyển, quay (nếu có), đồng thời kiểm tra hoạt động của phanh, công tắc giới hạn hành trình, còi và đèn cảnh báo.

Mục đích của bước thử không tải là đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định, êm và đúng chức năng trước khi bước vào thử tải.

Bước 4: Thử tải

Đây là bước quan trọng nhất trong toàn bộ quy trình kiểm định. Thiết bị nâng sẽ được thử tải với tải trọng lớn hơn tải trọng làm việc cho phép, bao gồm:

• Thử tải tĩnh để đánh giá khả năng chịu lực và giữ tải
• Thử tải động để kiểm tra khả năng vận hành an toàn khi thiết bị di chuyển có tải

Thông qua thử tải, kiểm định viên đánh giá độ ổn định của kết cấu, hiệu quả của hệ thống phanh và mức độ an toàn khi thiết bị làm việc trong điều kiện gần với thực tế. Nếu không đạt ở bước này, thiết bị sẽ không được cấp chứng nhận kiểm định.

Bước 5: Kết luận & cấp chứng nhận

Sau khi hoàn tất các bước kiểm tra và thử nghiệm, kiểm định viên sẽ kết luận kết quả kiểm định. Trường hợp thiết bị đạt yêu cầu, biên bản kiểm định được lập, tem kiểm định được dán tại vị trí dễ quan sát và giấy chứng nhận kiểm định sẽ được cấp trong thời hạn quy định.

Ngược lại, nếu thiết bị không đạt, các tồn tại kỹ thuật sẽ được ghi rõ trong biên bản để doanh nghiệp khắc phục và mời kiểm định lại. Theo quy định, thiết bị nâng không đạt kiểm định tuyệt đối không được phép đưa vào sử dụng.

Chu kỳ và thời hạn kiểm định thiết bị nâng

Sau khi hoàn tất kiểm định lần đầu, thiết bị nâng không được sử dụng “vô thời hạn”, mà phải tiếp tục kiểm định theo chu kỳ và thời hạn cụ thể. Đây là nội dung doanh nghiệp thường chủ quan nhất, nhưng lại là căn cứ quan trọng để cơ quan thanh tra xác định hành vi vi phạm.

Về nguyên tắc chung, chu kỳ kiểm định thiết bị nâng không cố định cho mọi trường hợp, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại thiết bị, tuổi thọ, môi trường làm việc và tần suất sử dụng. Đối với các thiết bị nâng phổ biến như cầu trục, cổng trục, cần trục, pa lăng, xe nâng hàng, trong điều kiện làm việc bình thường và thiết bị còn trong giai đoạn sử dụng tốt, thời hạn kiểm định định kỳ thường là 02 năm. Đây là mốc thời gian được áp dụng khá phổ biến trong thực tế.

Tuy nhiên, khi thiết bị đã sử dụng trên 10–12 năm (tùy loại và quy chuẩn áp dụng), hoặc làm việc trong môi trường khắc nghiệt như tần suất nâng hạ cao, môi trường ăn mòn, nhiệt độ cao, bụi bẩn hoặc hóa chất, chu kỳ kiểm định sẽ bị rút ngắn xuống còn 01 năm, thậm chí 06 tháng trong một số trường hợp đặc biệt. Việc rút ngắn này không mang tính tùy ý mà do kiểm định viên đánh giá tình trạng kỹ thuật thực tế của thiết bị và ghi rõ trong biên bản kiểm định.

Đối với thang máy, thang cuốn và các thiết bị nâng người, chu kỳ kiểm định thông thường cũng là 01–02 năm, nhưng với các thiết bị phục vụ công trình công cộng, tòa nhà đông người hoặc đã sử dụng lâu năm, thời hạn kiểm định thường ngắn hơn để đảm bảo mức độ an toàn cao hơn.

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là thời hạn kiểm định được tính theo ngày ghi trên tem hoặc giấy chứng nhận kiểm định, không phải theo năm dương lịch hay kế hoạch nội bộ. Khi hết hạn mà thiết bị vẫn tiếp tục vận hành, doanh nghiệp sẽ bị xem là sử dụng thiết bị chưa được kiểm định hợp lệ, dù trước đó thiết bị từng đạt kiểm định. Do đó, doanh nghiệp nên chủ động theo dõi thời hạn tem kiểm định, lập kế hoạch kiểm định trước khi hết hạn và xem đây là một phần trong quy trình quản lý an toàn thiết bị nâng, thay vì xử lý mang tính đối phó khi có thanh tra.

Chi phí kiểm định thiết bị nâng

Khi lập kế hoạch kiểm định, doanh nghiệp không chỉ cần biết quy trình, thời hạn mà còn cần dự toán chi phí đúng để tránh vượt ngân sách và lựa chọn đơn vị kiểm định phù hợp. Trong khuôn khổ pháp luật hiện hành, chi phí kiểm định thiết bị nâng được hưởng giá sàn do Nhà nước quy định, và có thể phát sinh thêm một số khoản phụ phí (đi lại, thuê tải thử, làm ngoài giờ…).

Bảng giá tham khảo kiểm định thiết bị nâng

(Chỉ mang tính tham khảo; giá thực tế có thể điều chỉnh theo khối lượng công việc, khu vực và thỏa thuận giữa doanh nghiệp – đơn vị kiểm định)

Nhóm thiết bị	Phạm vi tải trọng / đặc tính	Chi phí kiểm định tham khảo
Pa lăng, tời nâng	< 1 tấn	300.000 – 500.000 đ/lần
	1 – 5 tấn	500.000 – 900.000 đ/lần
	> 5 tấn	900.000 – 1.500.000 đ/lần
Cầu trục, cổng trục	Tải trọng ≤ 10 tấn	1.000.000 – 1.800.000 đ/lần
	10 – 20 tấn	1.800.000 – 2.600.000 đ/lần
	> 20 tấn	2.600.000 – 4.000.000 đ/lần
Cần trục (tại cảng / chuyên dụng)	Tải trọng nhỏ / trung bình	1.200.000 – 3.000.000 đ/lần
	Tải trọng lớn	3.000.000 – 5.500.000 đ/lần
Xe nâng hàng (có động cơ)	≤ 2 t	700.000 – 1.200.000 đ/lần
	2 – 5 t	1.200.000 – 2.000.000 đ/lần
	> 5 t	2.000.000 – 3.500.000 đ/lần
Vận thăng, sàn treo nâng người	Dưới 10 tầng	1.000.000 – 2.500.000 đ/lần
	Trên 10 tầng	2.500.000 – 4.000.000 đ/lần
Thang máy / thang cuốn	Nhà ở, công trình nhỏ	1.500.000 – 3.000.000 đ/lần
	Trung tâm thương mại / cao ốc	3.000.000 – 6.000.000 đ/lần

Ghi chú:

• Các mức giá trên là tham khảo trung bình thị trường tại TP.HCM và Hà Nội vào giai đoạn 2025–2026.
• Mức giá thực tế có thể thay đổi tùy đơn vị kiểm định, khối lượng thiết bị cần kiểm định, điều kiện hiện trường và yêu cầu về thời gian (ngoài giờ/ cuối tuần).

Không kiểm định thiết bị nâng: Rủi ro & mức xử phạt

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ thực sự quan tâm đến kiểm định thiết bị nâng khi có thanh tra hoặc sau khi xảy ra sự cố. Tuy nhiên, việc không kiểm định hoặc kiểm định không đúng quy định không chỉ là lỗi thủ tục hành chính, mà tiềm ẩn rủi ro rất lớn về an toàn, pháp lý và tài chính.

Rủi ro về an toàn lao động

Thiết bị nâng làm việc với tải trọng lớn, nếu không được kiểm định định kỳ sẽ khó phát hiện các hư hỏng tiềm ẩn như nứt mỏi kết cấu, mòn cáp thép, suy giảm hiệu quả phanh hay lỗi cơ cấu an toàn. Khi sự cố xảy ra, hậu quả không chỉ là hư hỏng thiết bị mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng người lao động, gây gián đoạn sản xuất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp.

Mức xử phạt hành chính (theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP)

Theo quy định hiện hành, hành vi sử dụng thiết bị nâng thuộc diện bắt buộc mà chưa được kiểm định, quá hạn kiểm định hoặc kiểm định không đạt nhưng vẫn vận hành đều bị xử phạt nghiêm khắc. Cụ thể, theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, mức phạt tiền:

• Đối với cá nhân: có thể lên đến 50 – 75 triệu đồng
• Đối với tổ chức/doanh nghiệp: gấp đôi mức phạt của cá nhân
• Ngoài tiền phạt, còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Biện pháp xử lý bổ sung

Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn có thể đối mặt với biện pháp khắc phục hậu quả và hình phạt bổ sung. Cơ quan chức năng có quyền đình chỉ hoạt động của thiết bị nâng, niêm phong và buộc ngừng sử dụng cho đến khi hoàn tất kiểm định đạt yêu cầu. Việc đình chỉ này thường kéo theo gián đoạn dây chuyền sản xuất, chậm tiến độ công trình và phát sinh chi phí vận hành lớn hơn nhiều so với việc kiểm định đúng hạn.

Nghiêm trọng hơn, trong trường hợp thiết bị nâng không được kiểm định gây tai nạn nghiêm trọng hoặc tai nạn chết người, trách nhiệm của doanh nghiệp không dừng lại ở xử phạt hành chính. Người sử dụng lao động hoặc người quản lý trực tiếp còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Đồng thời, việc thiếu hồ sơ kiểm định hợp lệ cũng khiến doanh nghiệp gặp bất lợi lớn khi làm việc với bảo hiểm, thậm chí không được bồi thường thiệt hại.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi kiểm định?

Để quá trình kiểm định thiết bị nâng diễn ra thuận lợi, đạt kết quả ngay từ lần đầu và không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị chủ động thay vì chờ đến ngày kiểm định mới xử lý. Từ kinh nghiệm thực tế của Vietmani, phần lớn các trường hợp thiết bị “trượt” kiểm định đều xuất phát từ khâu chuẩn bị chưa đầy đủ. Dưới đây là những nội dung doanh nghiệp nên rà soát trước khi mời đơn vị kiểm định.

Chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ kỹ thuật

• Hồ sơ kỹ thuật, lý lịch thiết bị do nhà sản xuất cung cấp
• Bản vẽ thiết kế, bản vẽ lắp đặt (nếu có)
• Biên bản nghiệm thu lắp đặt
• Giấy chứng nhận kiểm định và biên bản kiểm định lần trước (đối với kiểm định định kỳ)
• Sổ theo dõi bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa

Hồ sơ đầy đủ giúp kiểm định viên đánh giá nhanh và chính xác, tránh bị dừng kiểm định ngay từ bước đầu.

Kiểm tra tình trạng kỹ thuật thiết bị

• Kiểm tra tổng thể kết cấu chịu lực, mối hàn, dầm, cột
• Kiểm tra móc cẩu, cáp thép, puly, tang cuốn
• Kiểm tra hệ thống phanh, cơ cấu nâng – hạ
• Kiểm tra hệ thống điện, thủy lực (nếu có)
• Khắc phục sớm các lỗi nhỏ như: Lỏng bulông, ốc vít, rò rỉ dầu, thiếu mỡ bôi trơn

Chuẩn bị tải thử và điều kiện hiện trường

• Bố trí tải thử phù hợp với tải trọng thiết bị theo yêu cầu kiểm định
• Đảm bảo khu vực thử tải: An toàn, không có người không phận sự, đủ không gian thao tác
• Dọn dẹp mặt bằng, bố trí rào chắn, biển cảnh báo nếu cần

Bố trí nhân sự phối hợp

• Cử người hiểu rõ thiết bị để phối hợp với kiểm định viên
• Bố trí người vận hành thiết bị trong quá trình thử không tải, thử tải
• Đảm bảo người vận hành đã được huấn luyện an toàn

Lập kế hoạch thời gian kiểm định

• Chủ động liên hệ đơn vị kiểm định trước khi hết hạn kiểm định
• Lên lịch kiểm định phù hợp để tránh giờ cao điểm sản xuất và hạn chế kiểm định gấp, phát sinh chi phí ngoài giờ
• Kiểm tra trước thời gian hiệu lực tem kiểm định để không bị quá hạn

Lựa chọn đơn vị kiểm định thiết bị nâng uy tín

Việc lựa chọn đơn vị kiểm định thiết bị nâng có ảnh hưởng trực tiếp đến tính pháp lý của kết quả kiểm định, mức độ an toàn khi vận hành và cả rủi ro khi thanh tra, kiểm tra. Trên thực tế, không phải đơn vị nào cung cấp dịch vụ kiểm định cũng có đủ thẩm quyền và năng lực kỹ thuật.

Dưới đây là những đơn vị tiêu biểu mà bạn có thể tin tưởng lựa chọn tại Việt Nam:

• Trung tâm Kiểm định Kỹ thuật An toàn Khu vực I – có phạm vi kiểm định rộng, phục vụ nhiều loại thiết bị công nghiệp và thiết bị nâng, tiêu chuẩn được thừa nhận rộng rãi trong ngành.
• Trung tâm Kiểm định Kỹ thuật An toàn Khu vực II – cung cấp kiểm định cho khu vực miền Nam và Tây Nguyên, bao gồm cầu trục, xe nâng, pa lăng…
• Trung tâm Kiểm định Kỹ thuật An toàn Khu vực III – phục vụ các doanh nghiệp công nghiệp khu vực phía Nam, có năng lực kiểm định nhiều loại thiết bị yêu cầu nghiêm ngặt.
• Vinacontrol – đơn vị có kinh nghiệm lâu năm và uy tín trong kiểm định thiết bị nâng trên toàn quốc.
• Vinacontrol CE Hồ Chí Minh – chi nhánh kiểm định có giấy phép đầy đủ để kiểm định thiết bị nâng theo quy định.
• Công ty cổ phần LDT – doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kiểm định an toàn thiết bị nâng trên phạm vi toàn quốc.
• UNITEST – Công ty TNHH Kiểm định và Tư vấn Kỹ thuật – cung cấp dịch vụ kiểm tra thiết bị và tư vấn kỹ thuật liên quan.
• Viet Nam Inspection And Training Joint Stock Company – doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kiểm định kỹ thuật an toàn & đào tạo an toàn lao động.

Lưu ý khi lựa chọn đơn vị kiểm định:

• Đã được cấp phép kiểm định kỹ thuật an toàn lao động, đặc biệt cho thiết bị nâng theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH.
• Có phạm vi kiểm định phù hợp với loại thiết bị của bạn (cầu trục, xe nâng, pa lăng, vận thăng…).
• Quy trình kiểm định bài bản, minh bạch, có biên bản kiểm định và tem đúng quy chuẩn.
• Tư vấn rõ ràng về chuẩn bị hồ sơ, tải thử và chi phí phát sinh.

Kết luận

Qua những nội dung đã phân tích, có thể thấy kiểm định thiết bị nâng không đơn thuần là một thủ tục bắt buộc để đối phó với thanh tra, mà là nền tảng quan trọng trong quản lý an toàn và vận hành bền vững của doanh nghiệp. Việc hiểu đúng thiết bị nào phải kiểm định, áp dụng đúng quy trình, đúng chu kỳ và lựa chọn đúng đơn vị kiểm định uy tín sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, tránh vi phạm pháp luật và hạn chế tối đa tai nạn lao động.

Thực tế, phần lớn các sự cố và vi phạm đều xuất phát từ tâm lý chủ quan hoặc thiếu thông tin, trong khi chi phí kiểm định thấp hơn rất nhiều so với chi phí khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố hoặc bị xử phạt. Vì vậy, thay vì chờ đến khi có thanh tra hay sự cố phát sinh, doanh nghiệp nên xem kiểm định thiết bị nâng là một phần không thể tách rời trong hệ thống quản lý an toàn và kế hoạch vận hành dài hạn.

Hy vọng rằng qua bài viết này, doanh nghiệp của bạn sẽ có một quá trình kiểm định diễn ra suôn sẻ. Nếu bạn thấy nội dung này hữu ích, hãy chia sẻ để cho nhiều người cùng biết nha.